آرشیو اخبار آرشیو اخبار
خروجی خبرخوان خروجی خبرخوان اخبار
جستجو برای      

 

آمار بازدید

  • تعداد کل بازدید: 751664
  • تعداد بازدید از این صفحه: 247911
  • تعداد بازدید امروز: 74
  • تعداد کاربر آنلاین: 3

 

مقالات


سلامت،اصلاح و تربیت - (تعداد مقاله: 1197)

 NOPHPxml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" />NOPHPxml:namespace prefix = o />


شيشه يا کريستال چيست وچه اثراتي دارد؟


 


                                                                                    داود نعمتي رضايي


مسئول روابط عمومي مرکز مراقبت بعداز خروج استان تهران


مقدمه:


آمفتامين ها داروهاي محرک بسيار قوي هستند که اولين بار در سال 1887 در آلمان به طور مصنوعي ساخته شده و براي درمان برخي بيماريها از قبيل افسردگي هاي خفيف، بيش فعالي، چاقي مرضي و ... بکار مي روند. مت آمفتامين که از خود آمفتامين قوي تر و توليد آن نيز ساده تر است، در زمان جنگ جهاني دوم براي اولين بار در ژاپن ساخته شده و براي آماده ساختن سربازها براي جنگ و رفع خستگي و گرسنگي آنها بکار مي رفت. پس از آن دوران، انواع مختلف مت آمفتامين ساخته و روانه بازار مواد گرديد. قرص هاي شادي بخش يا اکستازي يکي از اين مواد مي باشد. نوع ديگري از اين مواد که امروزه شيوع زيادي هم در بين جوانان و نوجوانان يافته و به خاطر اثرات فوري، شديد و طولاني مدت آن با استقابل زيادي نيز روبرو گرديده، ماده اي به نام "شيشه" است. جوانان 18 تا 25 ساله بيشترين گروه مصرف کننده اين ماده را تشکيل مي دهند و مصرف آن نيز بيشتر در مهماني ها يا پارتي هاي شبانه و يا توسط افرادي مثل دانشجويان يا رانندگان کاميون براي مقابله با خواب آلودگي صورت مي گيرد. اين ماده يکي از خطرناک ترين مواد غيرقانوني است که عوارض و پيامدهاي بسيار جدي و خطرناکي را بدنبال دارد.


 


شيشه يا کريستال چيست؟


 


"شيشه" يا "کريستال"، يک مادة محرک بسيار قوي است که همانطور که از نام آن مشخص است يک پودر کريستالي مانند خرده شيشه است که سفيد، بي بو و تلخ مزه بوده و به آساني در آب يا الکل قابل حل است که در اين حالت براي تزريق از آن استفاده مي شود. شيشه، قويترين نوع مت آمفتامين مي باشد که با نامهايي مثل "کرانک"، "شابو"، "آيس"، "مت" و ... نيز در بين جوانان شناخته شده است. مت آمفتامين، در پزشکي نيز مورد مصرف قرار مي گيرد و به صورت قرص هايي به نام "دزوکسين" تجويز مي گردد اما نوع غيرقانوني آن يا همان "شيشه" در آزمايشگاههاي غيرمجاز تهيه شده و در خيابانها به فروش مي رسد و با نوعي که در مصارف پزشکي بکار مي رود، کاملاً متفاوت است.


شيشه چگونه بدست مي آيد؟


شيشه يک ماده مصنوعي است که مانند ساير موادي چون ترياک، هروئين، کوکائين و ... منبع طبيعي در محيط ندارد و به صورت مصنوعي در آزمايشگاههاي غيرمجاز توليد مي گردد. اين آزمايشگاهها ممکن است در زيرزمين منازل، کارگاهها و يا هتل ها و مسافرخانه ها باشد. شيوه توليد اين ماده نيز از آزمايشگاهي به آزمايشگاه ديگر متفاوت است و ترکيبات شيميايي که در ساخت آن نيز بکار مي رود از تنوع بسيار برخوردار است. برخي از اين مواد شيميايي که بعضاً سمي و خطرناک هم هستند، عبارتند از: برخي داروهاي پزشکي مثل افدرين و پزودوفدرين، فسفر قرمز، اسيد هيدروکلرايد، اسيد باتري، مواد قليايي، مايع باز کنندة راه آب، سوخت چراغ و ضديخ.


 وقتي اين مواد با يکديگر مخلوط گرديده و پخته مي شوند توليد يک ماده شيميايي قوي مي کند که ممکن است ماهها و يا سالها اثر آن روي محلي که توليد شده برجاي بماند. اين درحالي است که اين مادة با اين اثرات جدي و پايدار وارد بدن افراد مصرف کننده مي گردد. از آنجايي که مواد فرار و قابل اشتعال فراواني در آزمايشگاههاي توليد شيشه موجود است، احتمال وقوع آتش سوزي و حوادث دراين مکانها بسيار زياد است. از سوي ديگر ترکيب کردن مواد شيميايي مذکور نيز مي تواند خطرات جدي براي سازندگان شيشه داشته باشد و درصورتي که از حوادث فيزيکي اين کار جان سالم بدر ببرند، گرفتار بيماريهايي چون تنگي نفس، درد سينه، سرفه، سرگيجه و اختلالات تنفسي مي گردند.


 


شيشه چگونه مصرف مي شود؟


شيشه به اشکال متنوعي وجود دارد و ممکن است به شيوه هاي تدخين يا دود کردن، استنشاق از راه بيني، خوراکي و يا تزريق مورد مصرف قرار گيرد. اين ماده، بسته به اينکه چگونه مصرف شود، خلق فرد مصرف کننده را به شيوه هاي مختلف تغيير مي دهد.


 


شيوه هاي مصرف شيشه


بلافاصله پس از مصرف شيشه به صورت تدخين و يا تزريق اين ماده، فرد مصرف کننده احساس سرخوشي شديدي مي کند که به اين حالت "راش" يا "فلش" مي گويند. اين حالت فقط چند دقيقه دوام مي يابد و از لحاظ شدت آن را مانند ارگاسم رواني توصيف کرده اند. کشيدن و يا تزريق شيشه اين اثر را خيلي سريع و در حدود 5 تا 10 ثانيه پس از مصرف ظاهر مي سازد. مصرف شيشه به صورت استنشاقي و يا خوراکي، نيز فرد را به سرخوشي مي رساند اما ايجاد حالت شديد "راش" نمي کند. با استنشاق شيشه، علائم پس از 3 تا 5 دقيقه بعد ايجاد مي شوند و در حالت خوراکي، حدود 15 تا 20 دقيقه طول مي کشد تا اثرات مصرف ماده ظاهر شوند.


"آيس" يا "يخ" همان نوع قابل تدخين شيشه مي باشد. که مصرف آن در دهه 1980 رواج يافت. آيس، از درجه خلوص بالايي برخوردار است و با استفاده از پيپ هاي شيشه اي و تقريباً مشابه کراک مصرف مي شود و دودي که از آن بلند مي شود، بدون بو است. پس از کشيدن آيس، پس مانده اي که از آن به جا مي ماند را دوباره جمع آوري کرده و بار ديگر مي کشند.


شيشه به هر طريقي که مصرف شود در نهايت به گردش خون وارد شده و خود را به مغز    مي رساند و از اين طريق بر سيستم اعصاب مرکزي تأثير مي گذارد. اثراتي که شيشه روي بدن مي گذارد ممکن است 4 تا 24 ساعت به طول بينجامند.


 


چرا نوجوانان به مصرف شيشه روي مي آورند؟


با مصرف شيشه، يک دوز تقريباً خالص از مواد محرک به طور آني وارد مغز مي گردد که احساس نشاط زيادي به فرد داده و او را به سرخوشي فراواني مي رساند که در عين حال طولاني مدت بوده و سريع اثر خود را از دست نمي دهد. مدتي است که مصرف شيشه رواج زيادي دربين جوانان يافته و همانند قرص هاي اکستازي در اغلب پارتي هاي شبانه، ميزبان با اين ماده از مهمانان خود پذيرايي مي کند.


نوجوانان به دلائل مختلف به مصرف شيشه روي مي آورند. اغلب آنها براي فرار از احساسات ناخوشايند و تغيير خلق شان شيشه مصرف مي کنند. برخي نيز مانند دانش آموزان يا دانشجويان با هدف جلوگيري از به خواب رفتن در شبهاي امتحان از اين ماده استفاده مي کنند. شيشه از جمله مواد محرک است که رفتارهاي اجتماعي جوانان را تسهيل کرده و آنان را درمعرض توجه ديگران قرار مي دهد، که اين عامل يکي از علل مهم مصرف شيشه بين نوجوانان را تشکيل مي دهد.


گروهي از جوانان نيز شيشه را براي ازدياد ميل جنسي مصرف مي کنند. البته آنها ممکن است تحت تأثير اين ماده، به رفتارهاي بازداري نشده اي در اين زمينه دست بزنند و يا با برقراري ارتباطات جنسي ناايمن، خود را درمعرض ابتلا به بيماريهاي مقاربتي ازجمله ايدز و هپاتيت   قرار دهند.


 


در صورت مصرف شيشه چه اتفاقي مي افتد؟


شيشه، از طريق تسهيل آزادسازي دو نوع ماده شيميايي در مغز به نام "دوپامين" و "نوراپي نفرين" باعث برانگيختگي سيستم عصبي مرکزي مي شود. در دوزهاي پايين، شيشه باعث افزايش هشياري شده و گرسنگي و خستگي را از بين مي برد. در دوزهاي بالاتر باعث ايجاد سرخوشي و نشاط شديد مي گردد و در دوزهاي خيلي بالا ممکن است ايجاد بي قراري، پارانويا و رفتارهاي عجيب و غريب نمايد. با مصرف شيشه، قلب تندتر کار کرده و ضربان آن افزايش مي يابد. اين روند فشارخون فرد را افزايش داده و درجه حرارت بدن وي را نيز بالا مي برد.


مصرف شيشه بسيار خطرناک است چون با تأثير روي سيستم اعصاب مرکزي، گرسنگي و خستگي را از بين مي برد. مصرف کنندگان شيشه ممکن است روزها يا هفته ها بدون احساس نياز به غذا يا استراحت به فعاليت ادامه دهند تا حدي که اين وضعيت از توان بدن و يا مغز آنها خارج شده و ازکار مي افتد. افرادي که در مهماني ها يا پارتي ها شيشه مصرف مي کنند، ممکن است آنقدر به رقص يا فعاليت شديد ادامه دهند که از حال بروند.


 


چگونه مي توان تشخيص داد که فردي شيشه مصرف کرده است؟


فردي که شيشه مصرف مي کند علائم بسياري از خود بروز مي دهد که مي توان به مصرف اين ماده در وي پي برد. اين افراد غالباً علائمي از بي قراري و تهييج نشان مي دهند، اشتهاي خود به غذا را از دست مي دهند، فعاليت جسماني زيادي مي کنند بدون اينکه هيچ گونه احساس خستگي داشته باشند. گاهي رفتارهاي خشن از آنها سر مي زند و ممکن است دچار افکار پارانوئيد (سوءظن و بدبيني شديد نسبت به ديگران) و هذيان و توهم بينايي يا شنوايي شوند. برخي افراد گرايشات وسواسي پيدا مي کنند و به تميزي و يا ترتيب قرار گرفتن اشياء بسيار حساس مي شوند. ضربان قلب، فشار خون، ريتم تنفس و درجه حرارت بدن در اين افراد افزايش مي يابد. چهره آنها سرخ شده و ضمن قرمزي چشم ها، مردمک هاي آنها نيز گشاد مي شوند.


نفس افرادي که شيشه مصرف کرده باشند، بويي شبيه مواد شيميايي مي دهد. اين افراد بسيار عرق مي کنند و در به خواب رفتن نيز دچار مشکل مي شوند. تکلم آنها سريع بوده و با هيجان زيادي همراه است. البته قابل ذکر است که ممکن است همه علائم مذکور به طور يکسان در مصرف کنندگان ظاهر نشوند و همچنين بدين معني نيست که وجود اين علائم در فرد حتماً دال بر مصرف شيشه توسط او باشد، بلکه آنها تنها قرائني هستند که مي توان از طريق آنها به مصرف شيشه در فرد شک کرد. 


 


اثرات کوتاه مدت مصرف شيشه کدامند؟


شيشه بيش از هر نوع ماده ديگر، فعاليت بدن و مغز را تشديد مي کند و لذا عوارض ناشي از آن نيز بيشتر از ساير مواد مي باشد. برخي علائم کوتاه مدت شايع مصرف شيشه عبارتند از:


¨      افزايش ضربان قلب، فشار خون و ريتم تنفس


¨      گلگون شدن چهره


¨      گشاد شدن مردمک ها


¨      قرمز شدن چشم ها


¨      متصاعد شدن يک بوي شيميايي از نفس آنها


¨      تعريق بيش از حد


¨      تکلم سريع


¨      ناتواني در به خواب رفتن


¨      تهوع و استفراغ


¨      اسهال


¨      افزايش درجه حرارت بدن و تب


¨      از دست دان اشتها و پس از مدتي کم شدن وزن بدن


¨      تحريک پذيري و عصبي بودن


¨      گيجي و پريشاني


رفتارهاي خشن و آسيب زدن به خود يا ديگران نيز در اين افراد ديده مي شود. چون شيشه ماده اي است که اغلب در آزمايشگاههاي غيرقانوني و يا خانگي ساخته مي شود، و از درجه خلوص متفاوتي برخوردار است، احتمال مسموميت در مصرف کنندگان آن زياد است. علائم مسموميت يا مصرف بيش از حد اين ماده شامل تب، تشنج، اغما و در نهايت مرگ مي باشد. مرگ ناگهاني نيز ممکن است  در اثر تنگ شدن بيش از حد عروق خوني مغز و يا حمله قلبي رخ دهد.


اثرات بلندمدت مصرف شيشه کدامند؟


عوارض بلند مدت مصرف شيشه بسياز زياد و گسترده اند که از اين ميان مي توان به موارد زير اشاره کرد:


·        کمبود ويتامين ها و مواد معدني


·        مقاومت پايين در برابر بيماريها


·        آسيب به اندامها به ويژه شش ها، کبد و کليه ها


·        خشک شدن پوست و خارش آن


·        زخم هاي پوستي و آکنه


·        پوسيدگي دندانها


·        دندان سائي


·        بي قراري


·        رعشه


·        نوسانات هيجاني


·        اضطراب


·        افسردگي


·        خستگي مزمن


·    هذيانات (مثلاً فرد دائماً فکر مي کند توسط افرادي تحت عقيب است و يا ديگران قصد آزار رساندن به او را دارند)


·        روان پريشي ناشي از مصرف مواد


·        از دست دادن حافظه


چون شيشه، احساس گرسنگي و خواب را در فرد از بين مي برد، پس از مصرف مزمن اين ماده، شخص دچار لاغري بيش از حد مي گردد. يکي از ديگر از  اثرات مهم مصرف مزمن شيشه، عوارض ناخوشايندي است که روي دهان و دندانها برجاي مي گذارد. اين افراد معمولاً دندانهاي کوتاه، کج و بسيار خراب به رنگ قهوه اي يا خاکستري پيدا مي کنند و دهان آنها نيز همواره خشک است. اين خشکي دهان ناشي از تخليه غدد بزاقي در اثر مصرف شيشه و اسيدي که در ساخت آن بکار رفته است، مي باشد.


 


شيشه با استفاده از اسيد هيدروکلرايد ساخته مي شود که هنگام مصرف (به شيوه هاي خوراکي، استنشاقي ويا تدخيني) علاوه بر اثر روي غدد بزاقي و خالي کردن آنها، روي ميناي دندانها نيز تأثير گذارده و باعث فساد و خرابي آنها مي شود. از سوي ديگر ميل به خوردن شيريني جات در مصرف کنندگان شيشه بسيار زياد است که تخريب ميناي دندان، خوردن شيريني و بدنبال آن ناديده گرفتن شستن دندانها همگي باعث مي شوند که دندانها پوسيده شده و از بين بروند. برخي از آنها نيز خود به خود لق شده و مي افتند که اين امر در اثر تخريب لثه ها رخ مي دهد. سلامت لثه ها مستلزم آن است که خون کافي به آنها برسد اما چون مصرف شيشه باعث تنگ شدن رگها مي شود، خون رساني به اين عضو مختل شده و پس از مدتي بافت آن از بين مي رود.


 


منابع:


 


Centers for Disease Control and Prevention, Agency for Toxic Substances and Disease Registry, Public Health Consequences Among First Responders to Emergency Events Associated With Illicit Methamphetamine Laboratories—Selected States, 1996–1999, November 2000


Centers for Disease Control and Prevention, Agency for Toxic Substances and Disease Registry, Acute Public Health Consequences of Methamphetamine Laboratories—16 States, January 2000–June 2004, April 2005


Drug Enforcement Administration, Drug Trafficking in the United States, Methamphetamine section


“Integrating Treatments for Methamphetamine Abuse: A Psychosocial Perspective,” by A. Huber, W. Ling, S. Shoptaw, V. Gulati, P. Brethen, and R. Rawson. Journal of Addictive Diseases, 16(4):41-50, 1997.


“Like Methamphetamine, Ecstasy May Cause Long- Term Brain Damage,” by R. Mathias. NIDA Notes 11:7, 1996.


Methamphetamine Abuse (NIDA Capsules). National Institute on Drug Abuse, September 1997.


National Institute on Drug Abuse, Research Report: Methamphetamine: Abuse and Addiction, January 2002


National Institute on Drug Abuse, Methamphetamine Linked to Long-Term Damage to Brain Cells, March 2000


National Institute on Drug Abuse. NIDA Research Report-Methamphetamine Abuse and Addiction Bethesda, MD: NIDA, NIH, DHHS. NIH Publication No. 02-4210. Printed April 1998. Reprinted January 2002. Retrieved October 2003.


National Institute on Drug Abuse. Mind Over Matter: Teaching Guide: Methamphetamines Bethesda, MD: NIDA, NIH, DHHS. Printed 1997, Reprinted 1998 and 2000. Retrieved October 2003.


Office of National Drug Control Policy, Drug Policy Information Clearinghouse, Street Terms: Drugs and the Drug TradeMethamphetamine Terms


 


 


 

کاهش هدفمند جمعیت کیفری و حبس زدائی - (تعداد مقاله: 136)

 مقالات مرتبت با امور کاهش استفاده از مجازات زندان و حبس و همچنین کاهش هدفمند جمعیت کیفری زندانها و ...

نوسازی و توسعه انفورماتیک - (تعداد مقاله: 44)

 مقالات حوزه های توسعه و استقرار فن آوری نوین و نوسازی و تحول تشکیلاتی

اجتماعی - (تعداد مقاله: 780)

پورتال‌هاي سازماني رويكردي نوين در مديريت شبكه محور

 


تهیه کننده غلامرضا شیروانی

 


چكيده

 


گسترش كاربردهاي فناوري اطلاعات در عرصه فعاليت‎هاي اقتصادي و اجتماعي سبب ابداع و ارائه راه حل‌ها و راهكارهاي مختلف شده ‎است. طبيعي است كه هر يك از اين روشها و ابزارها، مبتني بر نيازي خاص و در جهت رفع مشكلات موجود ابداع و به خدمت گرفته شده اند. پورتال‌هاي سازماني نيز با در نظر گرفتن نيازهاي اطلاعاتي در حوزه مديريت مبتني بر شبكه يا اصطلاحاً شبكه محور طراحي و بكارگيري شده‎اند. امروزه كمتر مؤسسه يا سازماني را در كشورهاي پيشرفته و در حال توسعه مي‎توان يافت كه از فناوري پورتال بي‌بهره باشد و از آن در جهت پشتيباني از اهداف سازماني استفاده نكرده باشد. پورتال‌هاي سازماني جداي از خدماتي كه در عرصه باز سازمان با اعمال مديريت متمركز ارائه مي‌كنند، فرصت‎هاي نويني را متناسب با توان اقتصادي و اجرايي سازمانها فراهم مي‎نمايند. اين بدان مفهوم است كه پورتال‌هاي سازماني زمينه همكاري‎هاي متقابل و امكان بهره‎برداري از توانائيهاي حرفه‎اي و سرمايه‎گذاري مشترك را در فعاليت‎هاي بازرگاني فراهم مي‎سازند. آنچه در پي مي آيد، تشريح نقش و كاركرد پورتال‌هاي سازماني در مديريت شبكه محور است.

 


كليدواژه : فناوري اطلاعات؛ پورتال؛ پورتال‌هاي سازماني؛ مديريت شبكه محور

 




1-مقدمه

 


در دهه پاياني قرن بيستم و در آستانه ورود به هزاره سوم، ظهور و گسترش فناوري اطلاعات كليه شئونات زندگي و تعاملات اجتماعي را دستخوش تحول نمود. تا حدي كه تمامي جوامع ناگزير از رويكرد به آن شدند (رحمتيان 1381). اينترنت شرايط تازه‎اي را پديد آورد كه در آن توليدكنندگان، تامين‎كنندگان، فروشندگان و مشتريان، و تقريباً همه عوامل دست‎اندركار يك چرخه اقتصادي قادر شدند در يك فضاي مجازي مشترك با يكديگر در ارتباط باشند و به تبادل اطلاعات، خدمات، محصولات و پول بپردازند. اينترنت تئوري‎ها و نظريات جديدي را به ميان آورده است كه يكي از مشخصه‎هاي اصلي آنها نگاه تازه‎اي به مقوله كسب و كار است (نوعي‌پور 1382).

 


به جرأت مي‎توان گفت كه تجارت الكترونيكي يكي از نمودها و كاربردهاي ويژه فناوري اطلاعات است و هم اكنون حجم وسيعي از خريد و فروش‎ها در كشورهاي پيشرفته به شيوه الكترونيكي صورت مي‎پذيرد. بر اساس آمارهاي رسمي اعلام شده، تجارت الكترونيكي آمريكا طي سال 2002 بالغ بر 6/1 هزار ميليارد دلار بوده است كه پيش بيني مي‎شود در سال 2006 به 1/7 هزار ميليارد دلار برسد. تجارت الكترونيكي مالزي در سال 2002، 7/13 ميليارد دلار بود كه پيش بيني مي‌شود در سال 2006 به بيش از 158 ميليارد دلار خواهد رسيد (شهيدي 1382). بديهي است كه رسيدن به چنين حجم‎هاي دلاري در تجارت الكترونيكي بر اساس مديريت و برنامه ريزی‌های مدون امکانپذير خواهد بود.

 


مؤسسات و سازمانهاي گوناگوني تاكنون با هدف ارائه راه‎حل‎هاي نوين جهت تسهيل فرايندهای مديريتی تشكيل و تأسيس شده‎اند. پورتال‌هاي سازماني1 به عنوان يكي از اين راه‎حل‎ها تا حدودي توانسته‎اند انتظارات و اميدهاي مديران را در عرصه‎هاي گوناگون مديريت برآورده سازند. معمولاً اولين نگراني مديران يافتن اطلاعات جديد و منابع اطلاعاتي موثق است. پورتال‌هاي سازماني با بررسي نيازهاي اطلاعاتي مديران، مجموعه‎اي از مسيرهاي مطمئن اطلاعاتي را در اختيار آنها مي‎گذارند. از آنجايي كه ارائه خدمات پورتال اساساً مبتني بر شبكه و به ويژه اينترنت مي‎باشد، پورتال‌هاي سازماني خدماتي فراتر از آدرس دهي اطلاعات را انجام مي‎دهند كه معمولاً شامل مواردي نظير كاوش، سرويس پست الكترونيك، نظر سنجي، گروههاي خبري و بحث و غيره است. امكان تعامل دو سويه ميان مديران و كاربران (کارمندان و ارباب رجوع) از طريق وب سايت اصلي پورتال و همچنين ديگر كاربران عضو در يك پورتال سازماني، زمينه بهره‎برداري هر چه بيشتر از فرصتهايي را كه در عرصه‎هاي گوناگون پديد مي‎آيند، فراهم ساخته است.  در ادامه اين مقاله نقش و كاركرد پورتال‌هاي سازماني را در مديريت شبكه محور مورد بررسي قرار مي‌دهيم.

 


 2-پيدايش پورتال

 


همچنان كه استفاده از اينترنت در اوايل سال 1994 آغاز شد و سرعت گرفت، تعداد وب سايتها نيز به شدت افزايش پيدا كرد. اين پديده كه به خودي خود تقويت مي‌شد منجر به بروز ضرورت يافتن راهي براي كمك به امر ناوبري2 يعني جستجو و تحقيق شد. به اين منظور دو نوع از وب سايت‎ها يعني «فهرست‌هاي راهنما3» و «موتورهاي جستجو» پا به عرصه ظهور گذاشتند (مجله بزرگراه رايانه 1382).

 


فهرست‌هاي راهنما، راهنمايان وب بودند كه متشكل از ويراستاران انساني بوده و بر اساس مقولات مختلفي مانند هنر، تجارت، خبر، بهداشت و غيره سازماندهي شده بودند. نتيجه نهايي، معمولاً يك «پيوند4» به يكي از صفحات معين وب بود كه اطلاعات مورد نظر كاربر را در خود داشت.

 


از طرف ديگر، موتورهاي جستجو كلمات كليدي را از روي صفحات وب در بانكهاي اطلاعاتي گردآوري و تنظيم مي‌كردند كه جستجوگران مي‎توانستند به پرس و جو درباره آنها بپردازند. با وجود گسترش و تكامل موتورهاي جستجو همچنان اين سئوال به عنوان يك چالش مطرح بود كه چگونه دقيقاً چيزي را به كاربر بدهيم كه او مي‎خواهد؟ روند تكاملي وب سايت‎ها سبب شد تا به تدريج استراتژي‎هاي خود را از «پيوند دادن سريع كاربران» به «سايتهاي مقصد» تبديل نمايند. در اين مرحله ناظران صنعتي به فهرست‌هاي راهنما و جستجوي اوليه عنوان «پورتال» را دادند. اين اصطلاح را در سال 1997، هالسي مينور5 كه در آن زمان رئيس CNET بود، ابداع كرد. اين كلمه به همان معناي عادي «دروازه» و «درگاه» است (مجله بزرگراه رايانه 1382).

 



 


در حوزه اينترنت تعريف پورتال ماهيت متغير خود را حفظ كرد. در ساده‎ترين معنا، پورتال دروازه‎اي است به وب. پورتال سكوي پرتابي است كه هر كاربر قبل از رفتن به سراغ مقصدهاي ديگر بايد به صورت يك صفحه مبدأ از آن استفاده كند. مارشاك6 معاون گروه پاتريشيا سيبولد7 مي‎گويد: «پورتال‌ها باعث كاهش ميزان پرسه زدن افراد در وب مي‌شوند» (مجله بزرگراه رايانه 1382). در عين حال پورتال‌ها به تدريج تبديل به سايتهايي شدند كه هر كاربر در سراسر روز به منظور مديريت طيف وسيعي از فعاليت‎هاي روزمره خود، به سراغ آنها مي‎رود مانند بررسي كامل تيترهاي خبري، قيمت سهام، ارسال نامه الكترونيكي و پيامهاي دوربرد و پيوستن به تالارهاي گفتگو.

 


از اينرو پورتال‌ها وظايف بسيار متفاوتي را انجام مي‎دهند ولي جوهره همگي آنها متشكل از پنج عنصر اصلي است: مديريت، جستجو، محتوا، ايجاد گروههاي کاري و برنامه‎هاي خلاقيت فردي.

 



3-از پورتال تا يک محل کار الکترونيکي

 


پورتال نيز همانند اغلب مفاهيم رايج در فناوري اطلاعات بر اثر اينترنت و شبکه گسترده جهاني8  پديد آمد. کاربران عادي اينترنت معمولاً در هنگام ناوبري اطلاعات و کاوش موارد درخواستي خود در اينترنت مغلوب اقيانوس عظيم اطلاعات مي‌شدند. در نتيجه وب سايت‌هاي کاوش نظير Yahoo و AOL پديد آمدند تا به کاربران در يافتن مقاصد اينترنتي مورد نظرشان کمک کنند. اين پورتال‌هاي اوليه هيچگونه امکان تنظيم شخصي را به کاربران خود ارائه نمي‌کردند، بنابراين انتظار چنداني نداشتند که کاربران آنها همچنان به آنها وفادار باقي بمانند و از سايتي به سايت ديگري نروند.

 


پورتال‌ها اين وضعيت را با ارائه امکانات تنظيم شخصي به نحو چشمگيري تغيير دادند و کاربران آنها مي‌توانستند موضوعات درخواستي خود را مطابق سليقه، اولويت‌ها يا نيازهاي شخصي تغيير دهند و پيوندهاي مطلوبي را در ارتباط با موضوعات مختلف نظير اخبار، اطلاعات بازار بورس و سهام، تيم‌هاي ورزشي مورد علاقه، اوضاع جوي و هواشناسي و غيره به صورت متمرکز و در يک جا در اختيار داشته باشند. اين ويژگي پورتال‌ها سبب شد تا کاربران آنها نوعي تعلق خاطر به آنها پيدا کنند و هر کاربر مرتباً به پورتال شخصي خود مراجعه نمايد. همين امر سبب شد تا همان وب سايت‌هاي کاوش اوليه يعني Yahoo و AOL با افزودن قابليت‌هاي بيشتر به صفحات اصلي خود مانند امکان ارسال سريع پيام‌هاي کوتاه، گروههاي بحث، صفحات شخصي رايگان، آلبوم‌هاي عکس‌هاي شخصي و خانوادگي و سرويس‌هاي رايگان پست الکترونيکي کارايي و بهره‌وري خود را افزايش دهند و در نتيجه وفاداري بيشتري را از سوي کاربران هميشگي خود دريافت نمايند. بدين ترتيب بر اساس مطالعات به عمل آمده روشن شد که کاربران به هنگام مراجعه به اين وب سايت‌ها وقت بيشتري را نسبت به گذشته صرف ديدن صفحات گوناگون آنها مي‌کنند (گروه نرم‌افزاري آي بي ام 2002).

 


کاربران سازماني و به ويژه مديران نيز به اين نتيجه رسيدند که از همان قابليت‌هاي پورتال‌هاي اينترنتي براي مديريت منابع سازماني خود اعم از منابع اطلاعاتی و انسانی (پرسنل) استفاده نمايند که البته يافتن اينگونه منابع اطلاعاتي (به لحاظ تخصصي بودن وظايف سازمانها) در اينترنت کار دشواري به نظر مي‌آمد. افزودن ابزارهاي همکاري، تعامل با سيستم‌هاي تبادل، گسترش امکانات به تجهيزات ارتباط از راه دور همزمان با جذب کاربران و مشتريان جديد و مرتبط ساختن شرکاء و تأمين کنندگان به يک وب سايت مشترک، سبب شد تا پورتال در مسير تکاملي خود تبديل به يک فضاي کسب و کار الکترونيکي شود. اين امر راهي را براي کاربران فراهم مي‌کند تا به وسيله آن منابع، روابط و زنجيره ارزش9  يک سازمان را جهت انجام بهتر مشاغلشان مديريت کنند.

 





 



 


 4-پورتال‌هاي سازماني

 


از اوايل سال 1997 كه استفاده از پورتال‌ها در عرصه‎هاي مختلف كاوش و بازيابي اطلاعات در اينترنت مورد توجه قرار گرفت، بسياري از سازمانهاي تجاري و غيرتجاري به فكر طراحي و ايجاد پورتال‌هاي سازماني براي خود و پرسنل و كاربران يا به عبارت بهتر مشتريانشان افتادند. شركت‎هايي مانند مايكروسافت  و آي بي ام  هم وارد اين ميدان شدند كه این رقابت همچنان ادامه دارد.
پورتال‌هاي سازماني اساساً با دو هدف طراحي و در سطح سازمانها مستقر شدند. اين دو هدف شامل مديريت متمركز اطلاعات تجاري در سازمانها و ارائه خدمات اطلاعاتي روزآمد مي‎باشند. پورتال‌هاي سازماني از يك سو امكان مديريت متمركز در سازمان را براي مديران و معاونان مؤسسات و سازمانها فراهم مي‎كنند و پنجره اي شفاف از سازمان را در مقابل چشم آنها قرار مي‎دهند و از سوي ديگر كاربران و مشتركين خود را از آخرين اخبار و اطلاعات مربوط به حوزه‎هاي كاري و تجاري آگاه مي‎سازند. اين پورتال‌ها علاوه بر اطلاع‎رساني زمينه‎هاي تعامل ميان مديران و كارمندان و مشتريان يا كاربران را ايجاد مي‎نمايند. محيط شبكه‎اي پورتال‌هاي سازماني به گونه‎اي طراحي مي‎شود كه يك كاربر پس از ورود به آنها خود را در فضاي مجازي يك محيط تجاري يا كاري مي‎يابد و علاوه بر انجام امور اجرايي و تجاري در سراسر اوقاتي كه در اين محيط به سر مي‎برد احساسي از لذت را همراه با آموزش تجربه مي‌نمايد. يكي ديگر از ويژگي‎هاي پورتال‌هاي سازماني اين است كه كاربران با مشاركت در فعاليت‎هاي مبتني بر شبكه  خلاقيت‎هاي فردي را در خود پرورش مي‎دهند. امكانات تنظيم شخصي‎  كه معمولاً در هر پورتال سازماني پيش‎بيني و ارائه مي‎شود ضمن به چالش گرفتن تجربيات فردي كاربران در كار با امكانات شبكه‎اي و بسترهاي ارتباطي، زمينه‎هاي خلاقيت آنها را به شيوه‎اي كاربردي ايجاد مي‎نمايد.

 


قابليت‎هاي موجود در پورتال‌هاي سازماني نظير كاوش، فهرستهاي موضوعي، سرويس‎هاي صفحات زرد10 براي يافتن شركت‎هاي محلي، سرويس‎هاي يافتن افراد براي رديابي شماره تلفن‎ها يا آدرس‎هاي پست الكترونيكي، تيترهاي خبري، قيمت سهام، نتايج ورزشي، پيش‎بيني وضع هوا، اطلاعات مسافرتي و پروازي، فهرست رويدادهاي محلي، گروهاي بحث و گفتگو، تابلوي پيامها، سرويسهاي ارسال و دريافت سريع پيامها، آگهي‌ها و پيشنهادهاي تجاري، دفترچه‎هاي آدرس، تقويم و ديگر قابليت‎هاي كاربردي حقيقتاً آنها را تبديل به محيط‎هاي شبكه‎اي كرده‎اند كه كاربران پس از چند مورد استفاده و بهره‎برداري از آنها ديگر نمي‎توانند از عضويت در آنها چشم‎پوشي كنند. اين به معني وابسته نمودن كاربران به يك محيط خاص شبكه‎اي نيست، بلكه به معني ايجاد اعتماد در كاربران و مشتريان جهت مراجعه آنها به يك محل خاص در اينترنت به منظور انجام امور تجاري و اداري است.

 


امروزه روشن شده است كه كاربران پورتال‌هاي سازماني حدود يك سوم از زمان خود را صرف انجام جستجو، يك سوم را صرف پيامها و مشاركت در تالارهاي گفتگو و يك سوم ديگر را صرف دستيابي به ديگر محتويات مي‎كنند (مجله بزرگراه رايانه 1382). امكانات ارتباط از راه دور نظير سيستم پيام كوتاه11 كارايي پورتال‌هاي سازماني را چند برابر ساخته است. كاربران اين پورتال‌ها ديگر حتي براي ارتباط با پورتال مورد نظر نياز به حضور فيزيكي در محل كار يا منزل جهت استفاده از رايانه شخصي ندارند، بلكه مي‌توانند از طريق تلفن همراه خود و ديگر تجهيزات ارتباطي بي‎سيم نسبت به امور اداري و بازرگاني خود واكنش‎هاي مناسب و به موقعي را نشان دهند. به عبارت ديگر پورتال‌ها قادر به بهره‎برداري مفيد و مؤثر از فناوري‎هاي بي‎سيم جهت برآورده ساختن نيازهاي ارتباطي مشتركين خود شده‎اند. همه اينها كارايي پورتال‌هاي سازماني را بيش از گذشته نمايان ساخته‌اند.

 



5- چارچوب يک پورتال

 


يک فضاي کاري پورتال صرفاً با قرار دادن يک طرح جذاب بر روي انبوهي از منابع محتوايي و کاربردهاي مربوط به آن که قبلاً کاوش در آنها به سختي صورت مي‌گرفت، حاصل نمي‌گردد. در واقع چالش ساختن يک پورتال در سطحي عالي در صفحه واسط کاربر آن نيست، بلکه در فراهم نمودن فرايندهاي تجاري و کاري يکپارچه‌اي است که از ميان بسياري از سامانه‌هاي فناوري اطلاعات مي‌گذرند تا چنين فرايندهايي را به صورت يک مجموعه واحد درآورند و قابليت‌هاي کاوش جامع، دسترسي و يکپارچه سازي کاربردي، تنظيم شخصي، استقرار، مديريت، همکاري، مديريت محتوايي شبکه، استقرار تخصص، هوش تجاري، تجزيه و تحليل کمي، امنيت و ميزباني ديگر گزينه‌هاي منحصر به سازمان را ايجاد نمايند. فروشنده اي که شما براي خريد خودتان انتخاب مي‌کنيد، بايد بتواند کليه اين قابليت‌ها را يا به صورت مستقيم و يا از طريق مجموعه اي از شرکاء فراهم نمايد تا آنها را با يکديگر ترکيب و مجتمع نموده و اطمينان يابد که اين خدمات مناسب هستند و تداوم خواهند يافت.

 


اين يکپارچه‌سازي ممکن است آسان به نظر برسد، اما ماده و محتواي اصلي آن شامل انبوهي از نرم افزارهاي ميانجي12 است که با ساختارهاي شبکه اي موجود درگير و ترکيب مي‌شوند و شرايطي را به وجود مي‌آورند که در بهترين شکل خود به عنوان چارچوب پورتال عمل مي‌نمايد و مي‌تواند با نيازهاي متنوعي منطبق گردد و فضاي مناسبي را براي چيزي بيش از يک محصول فراهم نمايد. اين رويکرد فراتر از انتظار شرکت‌هايي نظير IBM بوده است (گروه نرم‌افزاري آي بي ام 2002). اين شرکت در ايجاد خانواده پورتال Websphere

مدیریت دانش و فرهنگ سازمانی - (تعداد مقاله: 9)


 



مدیریت دانش و فرهنگ سازمانی



مونا شیخ پور



امروزه سازمان ها به سرمایه های نامشهود و معنوی که همان دانش
نامیده می شوند به عنوان یک عالم مهم حیاتی می نگرند.دست یابی به اندوخته های دانش
سازمانی،بدون یادگیری ممکن نمی باشد
.



ویروساک (2010)معتقد است که سازمان ها قبل از اقدامات دانشی،بایستی
نگاهی دقیق به فرهنگ سازمانی خود داشته باشند.فرهنگ سازمانی به عنوان یک عامل اصلی
در صفحه مدیریت دانش مطرح می باشد. قابلیت و توانایی استفاده  از اطلاعات و تکنولوژی و قابلیت نو آوری در مدیریت
و فرایندها به نوبه خود متکی بر توانایی یادگیری نهفته  درون سازمان است. سیستم مدیریت دانش درون یک سازمان
یاد گیرنده ، باید قادر باشد که فعالیت های کاری و یادگیری افراد را با هم هماهنگ سازد
و نیز باید در بر گیرنده محرک ها و انگیزه های کافی باشد تا بتوانند همه اعضا را جذب
نموده و آنها را در گیر فعالیت های درون سازمانی نماید
.



«مارکو
و آرت» معتقدند که خلق و انتقال موثر  دانش
مستلزم وجود ساختار خاصی در سازمان است
.



ساختار درونی سازمان می تواند مشوق  یا مانع مدیریت دانش باشد.انتقال و خلق دانش مستلزم
وجود فرهنگ سازمانی است که در آن افراد و گروهها تمایل داشته باشند با یکدیگرهمکاری
نموده و در راستای منافع متقابلی که دارند، دانش خود را با یکدیگر تقسیم نمایند
.



دانپورت و پروسات اعتقاد دارند که مدیریت دانش در سازمانهای
پیشرو به ایجاد فرهنگ اشتراک دانش میان کارکنان کمک  می کند و با تبدیل سرمایه های  انسانی به دارایی های فکری سازمان یافته برای سازمان
ایجاد ارزش  می کند
.



تفوق(1386)عوامل موثر در موفقیت مدیریت دانش  را ایجاد فرهنگ دانش محور و حمایت مدیران ارشد از
آن می داند
.



اسکات  سازمان دانش
محور و دانش مدار  را سازمانی  می داند که خلق دانش و فرآیند سهیم شدن دانش  در آن درونی شده و به عنوان راه هدایت عملیات مورد
قبول واقع شده است
.



 به زعم پیروز(1387) از ضرورت  های بکار گیری مدیریت دانش این است که سازمان ها
محیطی برای اشتراک ، انتقال و تقابل دانش میان اعضاء بوجود آورند و افراد را در جهت
با مفهوم کردن تعاملاتشان آموزش دهند. تنها با بررسی تغییر و ایجاد یک فرهنگ سازمانی
مناسب و انعطاف پذیر است که می توان به تدریج الگوی تعامل بین افراد را در سازمان تغییر
داد و از مدیریت دانش به عنوان یک مزیت رقابتی بهره گرفت (پیروز،1387
)



موناکو(2008) در بیان ضرورت پژوهش و تحقیق در حیطه مدیریت دانش
در دانشگاه ها معتقد است که علی رغم عمومیت یافتن مدیریت دانش در عرصه تجارت و اقتصاد،
هنوز در دانشگاه ها ، مدیریت جایگاه خود را بدست نیاورده است . در حالی که دانشگاه
ها با داشتن مراکز تحقیقاتی به عنوان منبع تولید دانش به حساب  می آیند و باید پیشرو بکار گیری مدیریت دانش در
جامعه باشند
.



به زعم مهینی(1380) ایجاد مدیریت دانش در دانشگاه ها و موسسات
آموزش عالی ضروری می باشد تا با ایجاد و نگهداری چهار چوبی که همه اعضای دانشگاه با
استفاده آن به اشتراکات و استفاده از دانش برای بهره وری در آموزش،یادگیری-یاددهی و
تحقیق و نیز اهدافی که آنان را قادر می سازد تا به راحتی و همزمان بتوانند به اطلاعات
مورد نیاز خود در هر زمان و مکان دست یابند(،مهینی،2،1380
).



تحقیقات و پژوهشهای متعددی تا کنون مقوله مدیریت دانش و فرهنگ
سازمانی انجام شده است که می توان به موارد زیر اشاره نمود.قلی زاده(1383) در پژوهشی
به بررسی جایگاه مدیریت دانش در دانشگاه فردوسی مشهد پرداخته است . نتایج این تحقیق
میدانی که بر روی مدیران دانشگاه انجام شده است نشان می دهد که میان فرهنگ سازمانی
و درونی سازی و برونی سازی مدیریت دانش رابطه معناداری وجود دارد(قلی زاده،1383،1
).



خوانساری (1384) در رساله دکتری خود به بررسی وضعیت بکار گیری
مدیریت دانش در کتابخانه های تخصصی امور برق پرداخته است و نتیجه گرفته است که کاربست
مدیریت دانش در حوزه برق ناچیز بوده  و مسایل
و مشکلات پیرامون اجرا و پیاده سازی مدیریت دانش در این سازمان از جمله چالش های اصلی
به شمار می رود (خونساری،1384،1
)



عسکری(1384) در پژوهشی به بررسی رابطه عوامل سازمانی با استراتژی
مدیریت دانش در وزارت کار و امور اجتماعی پرداخته و یافته های وی نشان می دهد که رابطه
معنا داری بین عناصر ساختاری سازمان و انتقال دانش وجود دارد
.



نوناکا و همکاران(2005) در پژوهشی به بررسی تاثیر فرهنگ سازمانی
بر مدیریت دانایی در شرکت هوندا پرداخته اند و نتیجه گفتند که تا فرهنگ سازمانی حاکم
بر سازمان متحول نگردد ، ایجاد و هدایت دانایی های جدید نتیجه نخواهد داد(نوناکا،2005،1
).